Paradoksy paryskiej „KULTURY”. Styl i tradycje myślenia politycznego

Fragment opisu z katalogu wydawniczego:

Monografia przedstawia genezę i ewolucję poglądów politycznych zespołu paryskiej „Kultury” w okresie od 1947 do 1980 roku. To już trzecie wydanie tej publikacji, zmienione kompozycyjnie, uaktualnione i poszerzone, dzięki czemu stanowi propozycję „kompleksową”, która daje odpowiedź na pytanie o fenomen „Kultury”. Autor dokonał próby periodyzacji działalności pisma, opierając się na kryteriach koncepcji ideowych wypracowanych na jego łamach. Prześledził zmiany programowe miesięcznika, starając się jednocześnie odnaleźć stałe cechy myślenia o polityce. Autor wyróżnia sześć okresów w badanej historii ideowych poszukiwań „Kultury”: 1) najwcześniejsze lata powojenne — powstawanie miesięcznika; 2) lata 1950–1955 — zwrot ku Zachodowi; 3) lata 1955–1964 — opcja amerykańska i orientacja wschodnia; 4) lata 1960–1968 — dominacja orientacji wschodniej; 5) lata 1968–1980 — „Polityka na Kraj”; 6) charakterystyka myśli politycznej „Kultury”. Analizując poszczególne opcje polityczne, Autor zawsze wskazuje na ogólną orientację pisma — zamiennie to na Zachód, to na Wschód. W ramach każdej opcji redakcja „Kultury” próbowała zdefiniować konkretne i doraźne cele polityczne ze wskazaniem na ich potencjalnych realizatorów. Polityczne koncepcje „Kultury” podlegały częstym ewolucjom ze względu na zmiany sytuacji międzynarodowej i stosunków wewnętrznych w Polsce. Ten fakt jednak paradoksalnie nie zaszkodził pismu, a wręcz dopomógł w wypracowaniu trafnych koncepcji i skutecznych programów politycznego działania — na co wskazuje Autor…

Z okładki:

Janusz Korek – literaturoznawca, historyk idei politycznych, tłumacz. Assistant professor w Centrum Badań Europy Wschodniej i Krajów Bałtyckich (CBEES) przy Södertörn University College w Sztokholmie.

Studiował teorię literatury (indywidualny tok studiów) i obronił magisterium z historii literatury polskiej na Uniwersytecie Śląskim. Był współzałożycielem i szefem podziemnego wydawnictwa: Oficyna Nieobecnych. W 1982 roku został internowany. Zwolnienie z pracy, zakaz wykonywania zawodu oraz bilet do kompanii karnej wpłynęły na podjęcie decyzji o wyjeździe na emigrację w grudniu 1983 roku.

W latach 1985–1998 uczęszczał na studia doktoranckie oraz pracował naukowo na slawistyce Uniwersytetu Sztokholmskiego, gdzie obronił pracę doktorską na temat myśli politycznej paryskiej „Kultury” (Paradoksy paryskiej „Kultury”, Stockholm Slavic Studies, Almqvist & Wiksell International. Stockholm 1998).

W latach 1993–2003 współredagował pismo „Acta Sueco-Polonica”, wydawane przez Uniwersytet w Uppsali.

Od 1998 jest pracownikiem naukowym i wykładowcą na Södertörn University College w Sztokholmie. W latach 1999–2006 prowadził na tej uczelni interdyscyplinarne seminarium: Sprawy polskie, oraz program kształceniowy: Język – kultura – rynek – specjalizacja: Polska.

Kierował projektem badawczym na temat dyskursów postkomunistycznych oraz badaniami tożsamości kulturowej polskiej i ukraińskiej inteligencji. Napisał studium o dyskursach politycznych w Polsce i na Ukrainie (Demokrativetande i Polen och Ukraina under den postkommunistiska perioden (Stockholm Universitet, Stockholm, 2004). Jest także redaktorem i współautorem antologii, która aplikuje teorie postkolonialne na tereny środkowo-wschodnioeuropejskie: From Sovietology to Postcoloniality. Poland and Ukraine from a Postcolonial Perspective (Södertörn Academic Studies, Stockholm 2007).

W wolnych chwilach remontuje dom, zwiedza ciepłe kraje i tłumaczy poezję szwedzką.

SPIS TREŚCI:

Nieskromne uwagi o Paradoksach… i „giedroyciologii”

Podstawowe wiadomości i założenia

— „Kultura” i Instytut Literacki

— Stratyfikacja współpracowników

— Instancja Nadawcy i „gospodarz” pisma

— Uwagi metodologiczne

— Periodyzacja i zasady kompozycyjne książki

CZĘŚĆ PIERWSZA. Między Wschodem a Zachodem. W poszukiwaniu ideologii i sojuszników (lata 1947—1950)

Szukanie wyjścia w sytuacji bez wyjścia

— Kryzys moralny Zachodu

— Ryszard Wraga – początki opcji amerykańskiej

— Kryzys Europy Zachodniej według Andrzeja Bobkowskiego

— Aleksander Janta-Połczyński – a może by tak z Rosją?

— Zbigniew Florczak, czyli ambiwalencja doskonała

— Studium Melchiora Wańkowicza

Co z Europą?

— Imperium europejskie Fabre-Luce’a

— Koncepcja „mniejszego zła” Raymonda Arona

— Jan Ulatowski – prekursor „trzeciej drogi”

USA – ostatnią deską ratunku

— Doktryna „jednego świata” Jamesa Burnhama

— Zygmunt Nagórski Jr. i misja dziejowa USA

Cechy myślenia politycznego oraz zmiany w składzie współpracowników

CZĘŚĆ DRUGA. Na zachodnim dworcu. Koncepcje, idee i opcje polityczne w latach 1950—1955

Opcja amerykańska

— Bezwarunkowa walka w imię sfederalizowanego świata

— Korekta koncepcji po Manifeście Świata Zachodniego

— Doktryna „wyzwolenia”

— Kontynuacja linii konfrontacyjnej

— Uwagi i wnioski

Zjednoczenie Europy a koncepcje federacji Europy Środkowo-Wschodniej

— Wizja Paneuropy

— Federacja Europy Środkowo-Wschodniej

— „Zrzeczenie się” Wilna i Lwowa

— „Wizja Jutra” i koncepcje federacyjne w kontekście historycznym

Opcja niemiecka

— O normalizację stosunków polsko-niemieckich

— Niemcy a federacja Europy Środkowo-Wschodniej

— Na niemieckim „rowerze”

— Między Mackiewiczem a Stempowskim – dwie skrajne strategie w ramach opcji niemieckiej

— Wady i zalety opcji niemieckiej

Polityka polska

— Imperatyw bezwarunkowej walki

— Początki polityki krajowej

— Strategie emigracyjne

Przeobrażenia ideologiczne i przewartościowanie myślenia politycznego

— Przeobrażenia ideologiczne

— Przewartościowanie myślenia politycznego

CZĘŚĆ TRZECIA. Gra na dwóch fortepianach (lata 1955—1964)

Opcja amerykańska

— Krytyka polityki Waszyngtonu

— O amerykański program środkowo-wschodnioeuropejski

— Nowe ideologemy

Koncepcje neutralizacyjne

— Neutralizacja ogólnoeuropejska

— Koncepcja neutralizacji i federacji Europy Środkowo-Wschodniej a kwestia zjednoczenia Niemiec

— Koncepcje pasa neutralnego – partytura „na dwa fortepiany”

— Koncepcje Europy Środkowo-Wschodniej w latach 1955—1964 – podsumowanie

Ewolucjonizm i opcja socjalistyczna

— Zdemokratyzowanie Wschodu przez socjalizm

— „Trzecia droga”

— Antykolonializm w funkcji ideologii wolnościowej

Orientacja wschodnia

— Opcja rosyjska

Polityka polska, czyli koncert na kilku fortepianach

— „Polityka na Kraj” i polityka „ogólnopolska”

— Gomułka jako „zakładnik sytuacji”

— „Polityka na Kraj” a Październik

— Walka o „drugi etap”

— „Kultura”, „odwilż” i Październik – podsumowanie

Zmiany dyskursu i stylu myślenia

— Koniec ideologii czy zmiana ideologii?

— Zmiany w miesięczniku

CZĘŚĆ CZWARTA. „Program wschodni” (lata 1960—1968)

Ewolucjonizm a orientacja zachodnia

— Uzachodnienie Wschodu

— Europeizacja bloku wschodniego – inicjatywy francuskie

— O rozszerzenie partytury – opcja amerykańska w drugiej połowie lat sześćdziesiątych

Orientacja wschodnia

— Liczenie na własne siły

— Koncepcje dekolonizacyjne

— Dobrowolna dekolonizacja albo nacjonalistyczny wybuch

— Teoria geoideologii i Scylla rewizjonizmu

— Zasada podwójnej hegemonii

— Program rosyjski

— Opcja rosyjska czy polski program wschodni?

— Charybda narodowego komunizmu

— „Wiosna ludów”

— Wiosna praska

„Polityka na Kraj”

— Wyzwolenie przez gospodarkę

— Wyzwolenie przez ideologię

— O porozumienie niepodległościowe

— Stabilizacja w kraju i walka o wielopoglądowość

— Kraj a program wschodni – druga połowa lat sześćdziesiątych

— Podsumowanie rozdziału

CZĘŚĆ PIĄTA. O demokratyzację i desowietyzację Europy Środkowo-Wschodniej (lata 1968—1980)

Orientacja wschodnia

— Porzucenie ewolucjonizmu

— O radykalizację lewicy

— Federacja Europy Środkowo-Wschodniej a ULB

„Polityka na Kraj”

— Ewolucja czy rewolucja

— O utworzenie lewicowej opozycji politycznej

— Walka o uświadomienie demokratyczne społeczeństwa

— W poszukiwaniu programu niepodległościowego

— Konsens postrewizjonistyczno-niepodległościowy

— Czas zbiorów

CZĘŚĆ SZÓSTA. Myśl polityczna „Kultury”

„Polityka” – zanim powstała „Kultura”

„Kultura” a tradycja międzywojenna

— Myśl państwowotwórcza i idee federacyjne

— „Kultura” a nurty ideowo-polityczne międzywojnia

— „Kultura”, „Polityka” – konserwatyzm

— Między romantyzmem a realizmem

Dyskurs ideologiczny „Kultury”

— Racja państwowa

— Niepodległość a demokracja

— Solidaryzm

— Aideologiczny socjalizm czy bezreligijne chrześcijaństwo

— Podsumowanie rozdziału

Fenomen „Kultury”

Apendyks

— Dlaczego „Kultura”?

— W dolinie Dniestru – u podstaw federacyjnego myślenia „Kultury”

— Polemiki

Bibliografia

Indeks osobowy

Summary

Sammandrag

.

INDEKS OSOBOWY:

Acheson Dean, 134

Adamiec Marek, 505

Adenauer Konrad, 158, 159, 163, 164, 169, 170, 223, 228, 233, 237, 331

Aleksander Wielki, 93

Alilujewna Swietłana, 20

Anders Władysław, 154, 180, 477, 485

Andrzejewski Jerzy, 286

Aron Raymond, 84–87, 89, 96, 107, 395

Bacon Franciszek, 409

Bagłajewski Arkadiusz, 513

Bauman Zygmunt, 489, 490

Bączkowski Włodzimierz, 514–516

Beck Józef, 208

Berdychowska Bogumiła, 33, 384, 513

Bergquist Mats, 198

Berlinguer Enrico, 333

Bernanos Georges, 159

Bębenek Stanisław T., 185

Bieńkowski Władysław, 394

Bierut Bolesław, 171, 172, 183,263, 264, 267, 296

Bismarck Otto von, 83, 329

Bjöl Erling, 134, 136, 223, 243

Bobkowski Andrzej, 30, 32, 59–61, 63, 64, 68, 69, 108, 141, 450, 484, 485, 487, 492

Bobrowski Czesław, 352

Bocheński Adolf, 431, 475, 515

Bocheński Aleksander, 64, 66, 431

Bocheński Józef Maria (Innocenty), 156, 186, 189, 190, 447, 463, 464, 497

Bogusławska Anna, 384

Bonhoeffer Dietrich, 465

Boniecki Andrzej ks., 14

Borejsza Jerzy, 64, 65, 67

Borowski Tadeusz, 409

Breżniew Leonid, 387, 393

Brodziński Bogdan, 408

Bromke Adam, 413, 414, 468

Broncel Zdzisław, 279, 306

Broński Maciej – patrz Skalmowski Wojciech

Brus Włodzimierz, 408

Brystygierowa Julia, 67

Brzeziński Zbigniew, 316, 335

Brzozowski Stanisław, 450

Bujnicki Teodor, 52, 104, 171, 483

Bułganin Nikołaj A., 222, 277

Burnetko Krzysztof, 383

Burnham James, 57, 87, 89, 93–96, 98, 106, 107, 113, 121, 173, 179, 196, 359

Byrski Zbigniew, 33, 384, 394, 403, 406

Ceaus¸escu Nicolae, 339–342, 374, 375, 460

Chałasiński Józef, 87, 361

Chruszczow Nikita S., 21, 255–257, 263, 267, 269, 274, 277, 286, 311, 312, 314, 330, 353

Chruślińska Iza, 485

Ciołkosz Adam, 51, 52

Ciołkoszowa Lidia, 51, 53, 100, 490

Cohen Saul B., 329

Cohn Bendit Daniel, 349

Constant Benjamin, 467

Croce Benedetto, 497

Cyrankiewicz Józef, 269, 367

Czapska Maria, 156, 159, 172

Czapski Józef, 26, 30, 32, 37, 59, 92, 121, 150, 156, 272, 383, 424, 477, 479, 483, 485, 500, 503

Czuchnowski Marian, 426

Daniel Julij, 344

Danilewicz-Zielińska Maria, 30, 188

Davies Norman, 452

Dąbrowska Maria, 187

Dąbrowski Eugeniusz ks., 66

Deat M., 487

Deutscher Isaac, 250

Dmowski Roman, 215, 300, 429, 437, 438, 440

Dominik H. S., 106

Drąg-Korga Iwona, 140

Drewnowski Jan, 384, 406, 407

Drucer Peter, 316

Dubczek Aleksander, 347, 400

Dulles John Foster, 123, 125, 134–137, 163, 218, 223–227, 237

Dybciak Krzysztof, 383

Dziewanowski Marian K., 388, 400

Dżilas Milovan, 373

Eckhard Tibor, 162

Erlich Stanisław, 361

Eisenhower Dwight David, 119, 120, 123, 125, 128, 146, 222, 231, 313, 451, 460

Engels Fryderyk, 373, 395

Fabre-Luce Alfred, 82–84, 90, 106, 107

Fejtö Francois, 133, 162

Florczak Zbigniew (ps. Pelikan), 65, 67–73, 80, 101–104, 108, 114, 186, 305, 450, 485, 486, 495

Foucault Michel, 22, 30, 487, 488

Franco Francisko Bahamonde, 116, 183, 209, 460

Freud Zygmunt, 471

Friszke Andrzej, 11, 21, 55, 66, 104, 106, 277, 305, 330, 352, 372

Gafencu Grigore, 233

Garczyński-Gąssowski Ludomir (ps. Jan Hussowski), 397, 408

Gasset Ortega y, 494

Gaulle Charles de, 82, 245, 312, 320–323, 460, 475

Gesche Janina, 30

Giedroyc Henryk, 27, 30, 32

Giedroyc Jerzy (Redaktor), 11–22, 25–27, 29–42, 44, 46, 52, 53, 55–59, 61, 64–68,

73, 81, 82, 87, 92, 98, 101, 103, 104, 106–108, 113, 115, 120, 121, 125, 132, 138,

139, 141, 147–149, 151, 152, 155, 156, 170, 171–175, 177, 179–181, 186–188, 196,

202, 208, 209, 218, 219, 222, 233, 234, 259, 263–266, 270, 272–278, 283–285, 292–294,

304, 305, 326, 330, 335, 344–347, 349, 352, 359, 362, 365, 367, 372, 373, 376, 378, 383,

387–390, 394, 397, 400, 401, 417, 423, 425–427, 431, 437, 442, 448, 450–452, 455,

460–463, 465, 471, 472, 474–480, 483–487, 495–501, 508, 510–515, 518–520

Gierek Edward, 408

Girnius Juzoas, 434

Gombrowicz Witold, 16, 18, 32, 57, 62, 185, 194, 272, 383, 446, 447

Gomułka Władysław, 21, 47, 65, 102, 217, 224, 257, 259, 263, 265–268, 273–277,

279, 281–287, 289, 291, 292, 297, 298, 305,, 341, 342, 347, 351, 353, 355, 358,

366, 368, 371, 375, 378, 379, 434, 460, 473, 516

Griffith William E., 335

Gros Jan, 394

Gross Feliks, 362

Grydzewski Mieczysław, 401

Grynberg Henryk, 384

Gryziewicz Stanisław, 181

Gurbanowicz Rafał, 410, 411

Gutowski Antoni (ps. Romuald Barwicz), 35, 384, 395, 408

Habielski Rafał, 11, 21, 55, 65, 152, 427, 512–515, 519, 520

Hammarskjöld Dag, 256

Hass Ludwik, 372

Haupt Zygmunt, 32

Haushofer Karl, 136

Heller Michał (ps. Adam Kruczek), 32, 33, 384, 395

Herbert Zbigniew, 495

Herling-Grudziński Gustaw, 26, 27, 29–32, 52, 306, 367, 368, 376, 384, 394, 406–410, 458, 461, 485, 486

Hertz Aleksander, 403

Hertz Paweł, 286

Hertz Zofia, 26, 30, 31, 186, 485

Hertz Zygmunt, 26, 30, 186, 485

Hinterhoff Eugeniusz, 306

Hitler Adolf, 52, 54, 75, 105, 166, 171, 172, 379, 487, 488, 496, 506

Hłasko Marek, 286, 383

Hofman Iwona, 11, 36, 448, 479, 507, 510, 511, 513, 514

Horodyński Dominik, 66, 67

Houben Robert, 465

Hrabyk Klaudiusz, 293–297

Infeld Leopold, 361

Iwańska Alicja, 20, 343, 344

Janta-Połczyński Aleksander, 62, 63, 65, 102, 108, 305, 484

Jasienica Paweł, 376

Jaspers Karl, 167

Jastrun Mieczysław, 286

Jedlicki Jerzy, 372

Jedlicki Witold, 330

Jeleński Konstanty Aleksander, 30, 38, 84, 87, 98, 124, 125, 156, 188, 272, 317, 319,

327, 335, 359, 360–362, 367, 383, 384, 447, 497, 498

Jodziewicz Jan, 181

Johnson Lyndon B., 335, 342

Jordan Zbigniew, 35, 285, 288, 289, 306, 394

Kalaga Wojciech, 489

Kalecki Michał, 352

Kamiński Leszek, 207, 449

Kantak Kamil ks., 174

Karol Wielki, 144

Karpiński Jakub (ps. Jan Nowicki), 383, 409

Karpiński Wojciech, 38, 87, 98, 156, 335

Kawałkowski Aleksander, 320, 321

Kekkonen Urho Kaleva, 242

Kennan George F., 117, 118, 125, 142, 146, 203, 243

Kennedy John F., 218, 246, 249, 312, 314, 322

Kerski Basil, 33, 45

Kersten Krystyna, 172, 184, 188

Kęszycka Helena, 488

Kiereński Aleksandr F., 403

Kisielewski Stefan, 66, 100, 282, 283, 290, 292, 306, 356

Kjellén Rudolf, 136

Klemperer Victor, 409

Kłoczowski Jan Maria, 140

Kobrzyński Alfred, 409

Koestler Artur, 141, 471

Kolarz Walter, 255, 343

Kolbe Maksymilian, 159

Kołakowski Leszek, 35, 278, 289, 306, 344, 345, 361, 364, 373, 384, 385, 389, 394,

395, 400, 404–407, 410–412, 414, 415, 457, 458, 469

Konaszewicz Bogdan, 156

Konwicki Tadeusz, 502

Kopczyński Krzysztof, 34, 40, 45

Kornacki Jerzy, 306

Kosman Marceli, 11

Kowalczyk Andrzej Stanisław, 11, 33, 39, 45, 148, 171, 174, 187, 188, 209, 219,

222, 233, 259, 264, 272, 498, 510, 513

Kowalewski Janusz, 259

Kowalik Jan, 26, 56

Kowalska Anna, 187

Kozłowski Leon, 427

Kozłowski Maciej (ps.: Jan Matis, Jan Makowski), 383, 394, 397–399

Kroński Tadeusz, 60, 485

Król Marcin, 426, 427

Krzeczkowski Henryk, 286

Krzeczunowicz Jerzy, 516, 517

Kudelski Zdzisław, 31, 65, 104, 330, 352, 372, 485

Kuroń Jacek, 344, 345, 367, 373, 377, 397, 398, 452

Lange Oskar, 352, 361

Laswell Harold, 409

Le Bon Gustaw, 496

Lenin Włodzimierz Iljicz, 395

Lewandowski Józef (ps. Marcin Wyziębło), 38, 384, 407, 423

Lewycky Borys, 514

Lipiński Edward, 352

Lisiecka Alicja, 361

Lorentz Stanisław, 175

Łobodowski Józef, 33, 149–151, 514

Łubieński Henryk, 425

Łukasiewicz Sławomir, 122, 140, 236, 448

Machcewicz Paweł, 11, 157, 176

Mackiewicz Józef, 168, 170–173, 175

Mackiewicz Stanisław (ps. Gaston de Cerizay), 264, 372

Mackinder Halford, 135–137

Majewski Józef Z., 36, 148, 149, 510, 511, 513, 514, 517

Malenkow Gieorgij M., 127, 134

Markert Werner, 177

Markiewicz Henryk, 44

Marks Karol, 317, 395

Martin, 98

Matejko Aleksander, 35, 384, 403

Mazowiecki Tadeusz, 269

McCarthy Joseph, 183, 184

Mencwel Andrzej, 39, 510

Micewski Andrzej, 66, 269, 374, 446

Michajłow Michaiło, 345

Michnik Adam (ps. Bartłomiej), 17, 397, 416, 452

Mickiewicz Adam, 52, 378, 485, 486

Mieczkowski Bohdan, 408

Mieczysławska Aniela, 519, 520

Miedzińska Jadwiga, 306

Mieroszewski Juliusz (ps. Londyńczyk), 16–19, 21, 27–33, 39, 40, 42, 44, 46, 47,

55, 100, 107–109, 112–131, 133, 135, 136, 138, 139, 141–146, 149–151, 153,

155, 157, 158, 160–162, 164–169, 173, 177, 179–186, 188, 190–194, 196, 197,

199–213, 215, 218, 222, 224–230, 232, 234, 235, 237–262, 265–275, 277, 279,

281–285, 287–291, 296, 297, 299, 301–304, 307, 313–323, 325–329, 331–344,

346–351, 355–360, 362–366, 368–372, 374, 375, 377–380, 384–389, 391–393,

396, 397, 399–402, 404, 412–417, 433––436, 441, 448, 451, 453–456, 458, 461,

468, 478, 479, 485, 500, 505, 509, 511, 512, 514, 516–518

Mietkowski Andrzej, 514

Mihajlov, 344

Mikołajczyk Stanisław, 26, 52

Miller H. B., 145

Miłosz Czesław, 16, 18, 28, 32, 34, 35, 37, 57, 107, 182–186, 194, 203, 261, 282,

359, 477, 479, 498, 505, 511

Minkiewicz Janusz, 286

Moczar Mieczysław, 351, 374, 375, 377, 378, 473

Modzelewski Karol, 344, 345, 367, 371––374, 377, 397, 398, 452

Mołotow Wiaczesław M., 127, 144, 231, 502

Morawski Dominik, 33–35, 385

Mosin Witold, 426

Mroczkowski Stanisław, 343

Mrożek Sławomir, 384, 406

Mycielski Zygmunt, 286

Nagórski Zygmunt, Junior, 96–99, 121, 125, 202, 263

Najder Zdzisław (ps. Marian Kowalski), 415

Napoleon Bonaparte, 329

Neuger Leonard, 446

Nikołajewski Borys, 133

Nowak Janusz, 18

Nowak-Jeziorański Jan, 161, 347

Nowakowski Marek (ps. Seweryn Kwarc), 384

Nowakowski Zygmunt, 157, 158

Nowotny Antoni, 347

Oberlaender Theodor, 158, 159, 172, 173, 209

Ochab Edward, 267, 268

Olszewski Witold, 87

Orwell Georg, 409

Osadczuk Bohdan (ps. Berlińczyk), 33, 158

Ossowski Stanisław, 361

Paczkowski Andrzej, 66

Piasecki Bolesław, 66, 282, 290, 368, 369

Piłsudski Józef, 215, 226, 300, 339, 379, 416, 425, 426, 429, 430, 433–438, 442,

449, 452, 455, 460–462

Piłsudski Rowmund, 162

Pomian Grażyna, 283, 365, 394

Pomian Krzysztof, 19, 30, 36, 39, 46, 87, 120, 149, 181, 263, 278, 283, 365, 387,

448, 450, 465, 477, 485, 512

Pomianowski J., 20, 22

Pospieszalski Antoni, 35, 465

Prądzyński Jerzy, 28, 145, 156

Preiss Paulina, 398

Ptasińska-Wójcik Małgorzata, 26, 44, 344, 519, 520

Putrament Jerzy, 361

Pyjas Stanisław, 418

Rahner Karl, 465

Rapacki Adam, 231, 242

Reske-Nielsen E., 231

Reves Emery, 112

Ribbentrop Joachim von, 144, 502

Ripka Hubert, 233, 235, 236

Rokossowski Konstanty, 264

Rudkowski Leonard, 181

Russell Bertrand, 19, 202, 204

Rysak Wojciech, 408

Sabbat Kazimierz, 399

Said Edward, 487, 488

Schaff Adam, 361

Schuman Robert, 153, 161

Sharp Samuel, 121–124, 127, 204, 205, 213, 453

Siemek Andrzej, 22

Sienkiewicz Henryk, 503

Siniawski Andriej, 344

Skalmowski Wojciech (ps. Maciej Broński), 33, 37, 384, 395, 450

Skolimowski Henryk, 394

Skwarczyński Stanisław, 431

Sławek Walery, 426

Słowacki Juliusz, 78

Smith Adam, 76

Smolar Aleksander, 403

Sosnkowski Kazimierz, 119

Spengler Oswald, 75, 76, 80, 96, 198, 201, 496–498

Spykman Nicholas, 135–137

Stalin Józef, 20, 26, 51, 120, 125, 132–134, 161, 250, 257, 263, 274, 388, 409, 487

Staniszewski Michał, 510

Staszewski Stefan, 376

Stempowski Jerzy (ps. Paweł Hostowiec, Leon Furatyk), 30, 41, 53, 54, 106, 148,

158, 170–175, 177, 186–188, 209, 219, 222, 233, 259, 264, 272–275, 292, 383,

477, 479, 484–490, 492–498, 504–509

Stępnik Krzysztof, 52, 104, 483

Stomma Stanisław, 282

Stradecki Janusz, 448

Strzelecki Jan, 361, 364

Studentowicz Kazimierz, 431

Studnicki Władysław, 170, 475

Sutkowski Antoni, 384

Szaruga Leszek, 22, 177, 510

Szpakowska Małgorzata, 383

Szperak Jerzy, 394

Szpotański Janusz,

Szwarc S., 133

Szymborski Krzysztof, 383

Światło Józef, 263

Tabakowska Elżbieta, 452

Terlecki Tymon, 26, 51, 187, 490, 497

Tito Josip Broz, 225, 257, 266, 389, 390

Tokarski Jan, 514

Tokarzewski Tadeusz, 510

Toruńczyk Barbara, 17, 67, 440, 442, 449, 452, 462

Toynbee Arnold Joseph, 96, 193, 201, 202

Truman Harry, 105

Tubielewicz-Mattsson Dorota, 30

Tworkowska Maria, 383

Tyrchan Mikołaj, 12, 15, 448, 507

Tyrmand Leopold, 21, 28, 33, 343, 344, 347, 349, 359, 362, 372, 373, 376, 378, 400, 401, 468

Ulatowski Jan, 64, 87–91, 104, 106, 107, 500

Ulbricht Walter, 478

Unger Leopold (ps. Brukselczyk), 14, 22, 33, 38, 384

Valéry Paul, 497

Vincenz Stanisław, 498, 505

Wacowska Ewa, 35, 408

Walicki Andrzej, 467

Wandycz Piotr S., 122, 236

Wańkowicz Melchior, 30, 32, 39, 73–81, 92, 97, 101, 102, 104, 106, 108, 114, 213, 264, 450, 485, 487, 497, 498

Ważyk Adam, 286

Wheeler Paul F., 29, 32, 35

Wierzbiański Bolesław, 98

Wierzyński Kazimierz, 383

Wirpsza Witold, 384, 406, 409

Witkiewicz Stanisław Ignacy, 496

Wolański Marian S., 140

Wolski Jan, 403

Wraga Ryszard (pr. nazw. Antoni Niezbrzycki), 56–58, 86, 94, 102, 107, 434

Wyszyński Stefan kardynał, 66, 364

Zabłocki Janusz, 269

Zabrzeski Aleksander, 394, 408

Zagórski Jerzy, 67, 376

Zahorska Stefania, 187

Zaleski Wojciech, 156, 181

Zaremba Zygmunt, 509

Zarzewski Stanisław, 383, 384

Zawieyski Jerzy, 282

Zawisza B., 406

Zawodny Janusz, 343

Zbyszewski Wacław A., 425

Zdoleński Zbigniew, 406

Zdziechowski Marian, 496

Zdziechowski Paweł (ps. Jan Ursyn), 82, 92

Zieliński J., 61

Ziółkowska-Boehm Aleksandra, 39

Znaniecki Florian, 496

Zweig Arnold, 471

Żaba Norbert, 33, 36, 479, 507

Żakiewicz Zbigniew, 505

Żakowski Jacek, 511–513

Żółkiewski Stefan, 361

Żebrowski Marek, 520, 521

Żeromski Stefan, 103, 450

Żuławski Juliusz, 286

Žižek Slavoj, 104